Zadanie nr 5.2 z Matury rozszerzonej 2025

Metoda VSEPR pozwala określać kształt cząsteczek zbudowanych z atomów pierwiastków grup 1.–2. oraz 13.–18. W cząsteczce należy wyróżnić atom centralny (np. atom tlenu w cząsteczce $\ce{H_2O}$) i ustalić liczbę wolnych par elektronowych na jego zewnętrznej powłoce ($y$). Następnie trzeba zsumować liczbę podstawników związanych z atomem centralnym ($x$) i liczbę jego wolnych par elektronowych ($y$). W ten sposób otrzymuje się tzw. liczbę przestrzenną ($L_p = x + y$), która decyduje o kształcie cząsteczki. Ponieważ zarówno wolne, jak i wiążące pary elektronowe wzajemnie się odpychają, wszystkie elementy składające się na liczbę przestrzenną (podstawniki i wolne pary elektronowe) zajmują jak najbardziej odległe od siebie położenia wokół atomu centralnego.
^{Na podstawie: R.J. Gillespie, Coordination Chemistry Reviews, 252 (2008) 1315, oraz J.D. Lee, Zwięzła chemia nieorganiczna, Warszawa 1997.}
Przedstawiony obok model jest ilustracją kształtu cząsteczki zbudowanej z atomu centralnego związanego z trzema podstawnikami ($x = 3$), dla $L_p = 4$.