Zadanie nr 20. z Matury rozszerzonej 2025

Krępak nabrzozak (Biston betularia) to ćma występująca na pniach drzew, która ma dwie
naturalne formy – jasną i ciemną, występujące w środowisku jeszcze przed rewolucją
przemysłową. W Anglii na przełomie XIX i XX wieku zauważono, że populacje krępaka
nabrzozaka różnią się ubarwieniem w zależności od stopnia zanieczyszczenia środowiska.
Na poniższych wykresach przedstawiono wyniki obserwacji obejmujących różne formy ciem,
przeprowadzonych w zanieczyszczonym środowisku i w niezanieczyszczonym środowisku.

Sformułowano hipotezę, że różnice w ubarwieniu są związane z kamuflażem. Forma, która
była bardziej widoczna na tle kory drzew, częściej padała ofiarą drapieżników.
W wyniku rewolucji przemysłowej środowisko w wielu miejskich rejonach Wielkiej Brytanii
i wokół nich zostało zanieczyszczone dwutlenkiem siarki, co doprowadziło do wymarcia
jasno zabarwionych nadrzewnych mchów i porostów.
Na podstawie: C.J. Clegg, Biology for the IB Diploma, Londyn 2014.

Zadanie 20.1.

2 pkt

Oceń, czy poniższe stwierdzenia dotyczące przeprowadzonych obserwacji są
prawdziwe. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

Oceń każde stwierdzenie: Prawda lub Fałsz

Stwierdzenie 1

W zanieczyszczonym środowisku dominuje populacja ciemna,
a w niezanieczyszczonym – jasna.

Stwierdzenie 2

Pojawienie się mutacji powodującej ciemną barwę wynikało
z zanieczyszczenia środowiska.

Zadanie 20.2.

1 pkt

Uzasadnij, że opisana obserwacja jest dowodem na działanie doboru naturalnego,
a nie – doboru sztucznego.

Zadanie 20.3.

3 pkt

Opisz doświadczenie pozwalające na weryfikację hipotezy, że w zanieczyszczonym
środowisku jasne owady częściej padają ofiarami drapieżników niż owady ciemne.
W rozwiązaniu uwzględnij plan badania oraz sposób weryfikacji hipotezy.

Zaproponuj nową funkcjonalność w serwisie