Zadanie nr 7.1 z Matury podstawowej 2025
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią
MORS DICIT1
[…]
Ale gdy przyjdzie dzień sądny,
Gdzie się nie skryje żaden,
Uźrzą2 mądrzy tego świata,
Iż dobra boska odpłata;
Chowali tu żywot swoj ciasno3,
Alić ich sirca nad słońce jasno4;
Jidą5 w niebiekie radości,
A nie w piekielne żałości.
Co nam pomogło odzienie6
Albo obłudne jimienie7,
Cośmy się w niem kochali,
A swe dusze za nie dali?
Przeminęło jak obłoki,
A my jidzim przez otwłoki8.
Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią, [w:] […] poezja polska świecka, oprac. Stefan Vrtel-Wierczyński, Wrocław 1952.
1 Mors dicit (łac.) – Śmierć mówi.
2 Uźrzą – ujrzą.
3 Chowali tu żywot swoj ciasno – prowadzili tu (tj. na ziemi) surowy tryb życia.
4 Alić jich sirca nad słońce jasno – i oto ich serca są jaśniejsze od słońca.
5 Jidą – idą
6 Odzienie – tu: drogocenne ubranie.
7 Obłudne jimienie – zwodnicze dobra materialne.
8 A my jidzim przez otwłoki – a my odejdziemy bez zwłoki.
Jan Andrzej Morsztyn
Wiosna
Spieszmy się, spieszmy, niż nas czas nadgoni
I śmierć, której się dobra myśl nie schroni:
Ta niedyskretka tejże pchnięciem nogi
Otwiera chaty i królewskie progi.
Żyj w skok1, bo-ć zamknął do niezmiernej wrota
Nadzieje2 krótki kres dany żywota3;
Zarwij4, co możesz, dobrych dni pod miarą5,
Wnet będziesz bajką, nieboszczykiem, marą6.
Jan Andrzej Morsztyn, Wiosna, [w:] tegoż, Utwory zebrane, Warszawa 1971.
1 W skok – szybko.
2 Do niezmiernej […] nadzieje – do długotrwałej nadziei.
3 Krótki kres dany żywota – szybki koniec życia.
4 Zarwij – urwij, tj. skorzystaj.
5 Pod miarą – z tych, które ci wymierzono.
6 Mara – widzenie senne; duch zmarłego
Wyjaśnij, czym się różni postawa życiowa zalecana w przytoczonym fragmencie Rozmowy Mistrza Polikarpa ze Śmiercią od postawy życiowej zalecanej w przytoczonym fragmencie wiersza Wiosna Jana Andrzeja Morsztyna. W odpowiedzi odwołaj się do każdego z tekstów.