Frédéric Lenoir

O szczęściu

O wiele łatwiej odpowiedzieć każdemu z nas na pytanie: Co sprawia, że jestem szczęśliwy?, niż na pytanie: Czym jest szczęście? Mogę powiedzieć, że jestem szczęśliwy, gdy przebywam z tymi, których kocham, gdy głaszczę kota, siedząc przed rozpalonym kominkiem, słucham Bacha lub Mozarta¹, kiedy wędruję górskim szlakiem… Te doświadczenia oraz wiele innych sprawiają, że jestem szczęśliwy. Ale czy szczęście sprowadza się do prostego mnożenia takich chwil? I dlaczego te czy inne przeżycia dają mi szczęście, choć niekoniecznie przecież muszą uszczęśliwiać każdego z nas?

We współczesnym świecie można żyć jako tako szczęśliwie, nie zadając sobie zbyt wielu pytań. Można skupić się na tym, co nam sprawia przyjemność, i w miarę możliwości unikać wszystkiego, co trudne. Jednak życie pokazuje, że są rzeczy w danej chwili bardzo przyjemne, które ostatecznie przynoszą negatywne skutki. I na odwrót, bywa, że przykre doświadczenia umożliwiają nam rozwój i okazują się w dłuższej perspektywie korzystne.

Być szczęśliwym to nauczyć się wybierać. Nie tylko właściwe przyjemności, lecz także własną drogę, zawód, to, jak się żyje. Wybierać rozrywki, przyjaciół, wartości, na których opieramy życie. Wybieramy tę, a nie tamtą przyjemność lub rezygnujemy z innej, bo tym samym nadajemy naszemu życiu sens. Niektórzy szukają sensu życia w niesieniu pomocy bliźnim, w walce z nierównościami społecznymi, w poświęcaniu czasu ludziom cierpiącym. Treść tego „sensu” może się różnić w zależności od osoby, ale ostatecznie stwierdzamy, że aby budować nasze życie, każdy z nas musi nim pokierować, przypisać mu cel, nadać jakieś znaczenie, jakiś kierunek.

Nie sposób osiągnąć głębokiego szczęścia bez rezygnacji z niektórych natychmiastowych przyjemności lub bez zastanowienia się nad naszymi wyborami i zamierzeniami. Innymi słowy: dążenie do pełniejszego szczęścia wymaga od nas więcej inteligencji i silnej woli. Będziemy sobie wyznaczać cele, które nas uszczęśliwiają, i wybierać środki do ich osiągnięcia. Pasjonat muzyki, który marzy o tym, by zajmować się nią zawodowo, poświęci wiele godzin dziennie na naukę gry na instrumencie. Podejmie wszelkie wysiłki, aby opanować ją do perfekcji kosztem rozrywek i przyjemności. A im większe będzie robił postępy, tym więcej przyjemności będzie czerpał z gry, aż wreszcie zrobi karierę muzyka. Będzie szczęśliwy, że udało mu się zrealizować największe marzenia, choć zapłaci za to wysoką cenę swoimi wyborami, zaangażowaniem, wytrwałością w pracy. Ktoś inny może gonić za tym samym marzeniem, ale nie podporządkowuje życia temu celowi i wciąż będzie grał po amatorsku. Latami będzie powtarzał rodzinie, że ma „duszę muzyka”, że pragnąłby żyć ze swojej pasji, lecz z powodu braku wytrwałości i wysiłku nigdy mu się to nie uda, co być może wywoła u niego frustrację².

Jak podkreślał filozof Alain³, „nie może być szczęśliwym ten, kto tego nie pragnie; dlatego trzeba chcieć swojego szczęścia i je tworzyć”.

Na podstawie: Frédéric Lenoir, O szczęściu. Podróż filozoficzna, tłum. Wojciech Prażuch, Warszawa 2016.

¹ Bach, Mozart – znani kompozytorzy muzyki klasycznej.
² Frustracja – rozgoryczenie, złość.
³ Alain – pseudonim francuskiego filozofa o nazwisku Émile Chartier. [453 wyrazy]

Zadanie nr 11 z Egzaminu Ósmoklasisty 2024